سازمان ملل متحد با هدف جلب توجه و تاکید بر مدیریت پایدار جنگل ها، حفاظت و توسعه پایدار انواع جنگل ها در سراسر جهان به نحوی که امکان بهره مندی نسل فعلی و نسلهای آینده را تامین کند سال ۲۰۱۰ را به عنوان سال بین المللی جنگل نامگذاری نموده است.
این سال دو دهه پس از کنفرانس محیط زیست و توسعه ملل متحد “ریو۱۹۹۲″ و یک دهه بعد از نشست توسعه پایدار “ژوهانسبورگ ۲۰۰۲″ در راستای تاکید بر اهمیت جنگلها و مدیریت پایدار آنها برگزار می شود.
جنگل ها نقش مهمی در توسعه پایدار جهان دارند. بر اساس برآورد بانک جهانی بیش از ۶٫۱ میلیارد نفر از ساکنان زمین برای ادامه حیات به جنگلها وابسته هستند. صنایع تولیدات جنگلی در بسیاری از جوامع منبع رشد اقتصادی می باشد و مبادلات اقتصادی آن در سطح بین المللی، سالیانه ۲۷۰ میلیارد دلار ارزش دارد.
سازمان خوار و بار و کشاورزی ملل متحد (FAO) برآورد می کند سالیانه سطحی معادل ۱۳۰۰۰۰ کیلومتر مربع در سطح جهان در اثر جنگل زدایی از بین می رود. تغییر کاربری جنگل به اراضی کشاورزی، برداشت ناپایدار و بی رویه چوب، روش های ناصحیح مدیریت اراضی و ساخت سکونتگاه های انسانی از جمله دلایل اصلی کاهش مساحت جنگل هاست.
بر اساس گزارش بانک جهانی، جنگل زدایی به تنهایی عامل تولید ۲۰% مجموع گازهای گلخانه ای دنیاست که این گازها موجب افزایش گرمایش جهانی می شوند. آمار سازمان خوار وبار و کشاورزی سازمان ملل (فائو) برآورد می کند که جنگلهای جهان و خاک آنها حدود یک تریلیون تن کربن، چیزی معادل دو برابر میزان کل کربن موجود در اتمسفر را در خود ذخیره کردهاند.
مطالعات فائو بیانگر این نکته است که بر خلاف باور عموم که سوختهای فسیلی را عامل تولید گازهای گلخانه ای می دانند، سالیانه حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از گازهای گلخانه ای که وارد اتمسفر زمین می شوند- معادل ۶٫۱ میلیارد تن – ناشی از تخریب جنگلها در سطح زمین است.
بانک جهانی برآورد می کند که جنگل ها زیستگاه دو سوم کل گونه های روی زمین است و از بین رفتن جنگل های برگ ریز بارانی به تنهایی می تواند منجر به کاهش تنوع زیستی و انقراض روزانه ۱۰۰ گونه بشود.
بر اساس مطالعات اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت IUCN برآورد می شود در سراسر جهان بیش از یک میلیارد هکتار از جنگل های از بین رفته و تخریب شده وجود دارد که قابلیت احیا و بازسازی مجدد را دارند.
دبیر خانه UNFE از سوی سازمان ملل، بعنوان مرجع امورمرتبط سال بین المللی جنگل با کشورها، سازمان ها و نهادهای دولتی و غیر دولتی در سطح جهان اعلام گردیده است. انتظار می رود دولت ها، سازمان های منطقه ای و بین المللی و سازمان های مردمی ضمن تشکیل کمیته ای ملی و مشخص نمودن مرجع ملی برای آن کشور در جهت اجرای برنامه های سال بین المللی جنگل برنامه ریزی و فعالیت نمایند.
لوگوی سال بین الملل جنگل ۲۰۱۱ با هدف رساندن پیام “جنگل برای مردم” و تأکید بر نقش محوری انسان در مدیریت و توسعه پایدار و حفاظت از جنگلهای دنیا طراحی شده. علائم به کار رفته در این نماد بیانگر ارزش های چندگانه جنگل در زندگی انسان و لزوم تغییر کامل دیدگاه بشر نسبت به جنگل است. از جمله نقش های جنگل که در این لوگو به آن اشاره شده: تامین سرپناه برای انسانها و زیستگاه تنوع زیستی ، منبع تامین غذا ،تولیدات دارویی و آب سالم می باشد. هم چنین جنگلها نقش حیاتی در حفظ پایداری محیط زیست و اقلیم جهانی دارند.
مجموعه علائم به کار رفته در این لوگو بر این پیام تاکید دارند که جنگل ها نقشی حیاتی برای بقا و حفظ کیفیت زندگی همه ساکنین کره زمین دارند.
لوگوی سال بین المللی جنگل برای دوره زمانی دو ساله از جولای ۲۰۱۰ (مرداد۱۳۸۹) تا ژوئن ۲۰۱۲ (تیر ۱۳۹۱) مورد استفاده قرار خواهد گرفت. این دوره شامل مرحله آماده سازی فعالیت ها برای سال بین المللی جنگل در ۲۰۱۰، اجرای برنامه ها در سال ۲۰۱۱ و نهایتا گزارشات مرتبط فعالیتها در سال ۲۰۱۲ می باشد.
از این لوگو در طراحی وبسایت، پوستر، بروشور، کتاب، ویدئو، فلش ، پاورپوینت، بنر و انیمیشن می توان استفاده کرد.بعد از سال ۲۰۱۲ نیز این لوگو برای ارجاع به فعالیت های انجام گرفته در سال بین المللی جنگل می تواند مورد استفاده قرار بگیرد. یکی از مهمترین اهداف نامگذاری این سال افزایش آگاهی عمومی و ایجاد حساسیت در جامعه در زمینه اهمیت جنگل ها ، نقش قابل توجه آنها در حفظ حیات در کره زمین و آشنایی مردم با مهمترین عوامل تخریب جنگلها می باشد. لذا اجرای برنامه های آموزشی و اطلاع رسانی برای عموم مردم و خصوصا قشر کودک و نوجوان که آینده سازان جامعه هستند می بایست مورد توجه ویژه قرار گیرد. همچنین به منظور پر کردن خلاهای تحقیقاتی و ارتباط بیشتر دستگاه های اجرایی و بخش تحقیقات ، برگزاری سمینارهای تخصصی در مباحث مربوط به جنگل (فنی، مدیریتی، اجتماعی ،اقتصادی و …) ضروری به نظر می رسد. از آنجا که موفقیت برنامه های حفاظتی، مدیریتی و ترویجی در گرو پذیرش ، توجیه و همکاری مردم می باشد لذا تعامل بیشتر با دانشگاهیان و پژوهشگران علوم اجتماعی لازم به نظر می رسد. جامعه شناسی محیط زیست که یکی از رشته های دانشگاهی در کشورهای توسعه یافته در سطح جهان می باشد در کشور ما کمتر مورد توجه قرار گرفته به نظر می رسد همکاری دانشکده های علوم اجتماعی با منابع طبیعی و تعریف موضوعات پژوهشی با هدف پر کردن خلاهای تحقیقاتی در این زمینه می تواند در موفقیت اجرای برنامه ها نقش مهمی داشته باشد.
در پایان به منظور استفاده بهینه از فرصتی که سال بین المللی جنگل ها بوجود آورده پیشنهادات زیر ارائه می گردد.
برنامه های پیشنهادی:
- برگزاری مسابقات هنری از قبیل نقاشی، کاریکاتور، فیلم کوتاه و عکس.
- تهیه تیزر های تبلیغاتی کوتاه برای پخش در رسانه ملی به صورتی که لوگوی سال بین المللی که حامل پیام اصلی این سال می باشد در ابتدای تیزر قرار داده شود.
- برگزاری مسابقات وبلاگ نویسی با موضوعات مرتبط با جنگل در دو سطح کودک – نوجوان و دانشجویان.
- برگزاری نمایشگاه سال بین المللی جنگل با هماهنگی بخش دولتی و سازمان های مردم نهاد “سمن” های فعال در بخش جنگل و محیط زیست.
- گردآوری اطلاعات ، تهیه و به روز رسانی شناسنامه های پارک جنگلی و ذخیره گاه ها و نشر اطلاعات جمع آوری شده در قالب لوح فشرده یا بروشور و کتابچه .
- به منظور تاثیر بیشتر بر افکار عمومی و جلب توجه عموم مردم ورسانه ها نسبت به برنامه های سال بین المللی جنگل چهره های شاخص، ورزشکاران، هنرمندان و …به عنوان نماینده برنامه های سال جنگل معرفی گردند.
- چاپ تمبر به مناسبت سال بین الملل جنگل با همکاری اداره پست.
- ایجاد سایت سال بین المللی جنگل بر روی شبکه اینترنت.
منبع:
نشریه جنگل و مرتع شماره ۸۶ و ۸۷
